powrót do spisu treści

powrót do listy numerów archiwalnych

powrót do strony głównej



Przezbrzuszny szew okrężny cieśniowo-szyjkowy - założenie szwu przed poczęciem

Errol R. Norwitz, MD, PhD, David M. Lee, MD, i Donald P. Goldstein, MD; Departments of Obstetricsa & Gynecology, Brigham & Women’s Hospital, Harvard Medical School, Boston, Massachusetts, Stany Zjednoczone. Tłumaczył Andrzej Nienartowicz

STRESZCZENIE

Cel: Ocenić, czy przezbrzuszne założenie okrężnego szwu cieśniowo-szyjkowego (TAC - TransAbdominal Cervicoisthmic Carclage) przed zajściem w ciążę jest skuteczną metodą w zmniejszeniu częstości występowania samoistnych strat ciąży u pacjentek ze stwierdzoną niewydolnością cieśniowo-szyjkową.

Metody: Wszystkie zabiegi TAC przeprowadzone przed zajściem w ciążę w Szpitalu Brigham&Women’s w Bostonie, między 1 stycznia 1985 a 31 grudnia 1995 r., opracowano komputerowo przy pomocy szpitalnego Systemu CLINFO. Wskazania, metody operacyjne i powikłania zweryfikowano przeglądając historie choroby. Dane dotyczące okresu po zabiegu zebrano poprzez kwestionariusz telefoniczny. Wskaźniki powodzenia okołoporodowego wyliczono u pacjentek stanowiących własną grupę kontrolną. Wszystkie publikacje dotyczące TAC zostały znalezione przy pomocy MEDLINE i włączone w przegląd piśmiennictwa.

Wyniki: Oceniono jedenaście przypadków założenia TAC przed zajściem w ciążę. Wskaźnik powodzenia okołoporodowego przed założeniem szwu okrężnego wynosił 19%
(7 zdolnych do życia urodzeń na 37 ciąż) w porównaniu z 65% (6/9) po założeniu szwu okrężnego. Wśród powikłań po założeniu szwu okrężnego były: zakażenie rany, samoistne pęknięcie szwu, dyspareunia oraz zsunięcie się szwu. Pięć spośród jedenastu pacjentek nie zaszło w ciążę po założeniu TAC. Analiza piśmiennictwa na temat założenia szwu TAC przed zajściem w ciążę (wliczając w to obecne badanie) wykazała 40 ciąż na 45 kobiet. W tej analizie, wskaźnik powodzenia okołoporodowego wyniósł 10% przed założeniem TAC
(17 zdolnych do życia urodzeń ze 170 ciąż), w porównaniu z 76% (31/41) po założeniu TAC.

Wnioski: Założenie TAC przed zajściem w ciążę jest bezpieczną i skuteczną metodą zapobiegania występowaniu samoistnych strat ciąży u wybranych pacjentek z niewydolnością cieśniowo-szyjkową.

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa, zdefiniowana jako “niezdolność do utrzymania ciąży do terminu porodu z powodu czynnościowych lub strukturalnych zaburzeń szyjki macicy”1 jest przyczyną blisko 15% nawracających poronień i porodów przedwczesnych między 16. a 28. tygodniem ciąży2. Cechuje się ostrym, bezbolesnym rozwieraniem się szyjki, na ogół w środkowym trymestrze, co prowadzi do wypadnięcia lub/i pęknięcia błon płodowych, a w konsekwencji do przedwczesnego wydalenia płodu, często niezdolnego do życia. Częstość występowania niewydolności cieśniowo-szyjkowej jest oceniana na 0,1-1% wszystkich ciąż3-5.

Przeglądu postępowania operacyjnego u pacjentek z niewydolnością cieśniowo-szyjkową dokonano szczegółowo w innych opracowaniach2,5,6-9. Przezpochwowy szew okrężny szyjki macicy pozostaje podstawowym sposobem leczenia niewydolności cieśniowo-szyjkowej10-12. Przezbrzuszny szew okrężny cieśniowo-szyjkowy został opracowany jako alternatywa dla pacjentek, u których przezpochwowe założenie szwu było technicznie niemożliwe, lub u których poprzednie założenie szwu okrężnego zakończyło się niepowodzeniem.

Sugerowano, że założenie TAC przed zajściem w ciążę może być technicznie łatwiejsze i związane z rzadszymi powikłaniami13,14. Niniejsze badanie opracowano w celu określenia, czy założenie TAC przed zajściem w ciążę jest skuteczne w zmniejszeniu częstości występowania samoistnych strat ciąż u pacjentek ze stwierdzoną niewydolnością cieśniowo-szyjkową, oraz czy towarzyszy temu zabiegowi spadek chorobowości lub płodności w porównaniu z TAC założonym po zajściu w ciążę.

Materiał i metody

Wszystkie zabiegi TAC przed zajściem w ciążę wykonane w Szpitalu Brigham&Women’s w Bostonie, między 1 stycznia 1985 a 31 grudnia 1995 r., zostały wyselekcjonowane dzięki szpitalnemu Systemowi Nadzoru Danych CLINFO. Opracowano historie chorób w celu weryfikacji wskazań do każdego zabiegu, jak również co do zastosowanej metody operacyjnej, współtowarzyszących zabiegów operacyjnych oraz powikłań.

Informacje z okresu po zabiegu uzyskano przy pomocy kwestionariusza telefonicznego. Dokonano szczegółowego przeglądu uzyskanych danych, takich jak: wiek ciążowy podczas rozwiązania; stosowanie tokolizy; hospitalizacje oraz możliwe powikłania założenia szwu (zakażenie rany, bóle w miednicy, dysuria, krwiomocz, i / lub dyspareunia). Od pacjentek, które nie były zdolne zajść w ciążę po założeniu TAC, uzyskano szczegółowy wywiad obejmujący liczbę lat prób zajścia w ciążę, częstości stosunków seksualnych, liczby partnerów seksualnych oraz stosowania metod wspomaganego rozrodu.

Po zajściu w ciążę wszystkie pacjentki poddano rutynowej opiece przedporodowej. W większości przypadków wykonywano badania ultradźwiękowe, między 16. a 18. tygodniem ciąży w celu oceny strukturalnej płodu, jak również badania co 3-4 tygodnie od 28. tygodnia ciąży w celu oceny rozwoju płodu. Zalecano rozwiązanie cięciem cesarskim w 39. tygodniu ciąży. U kobiet planujących w przyszłości ponowną ciążę pozostawiono szew podczas cięcia cesarskiego. Wskaźniki powodzenia okołoporodowego wyliczono używając grupy badanej jako własnej grupy kontrolnej.

Wyniki

W analizowanym okresie zarejestrowano jedenaście przypadków założenia TAC przed zajściem w ciążę. Wszystkich zabiegów dokonał ten sam operator (DPG), a metoda operacyjna była zasadniczo identyczna w każdym przypadku15. U niektórych pacjentek, w czasie zakładania TAC, przeprowadzano inne towarzyszące zabiegi operacyjne (tabela1). U trzech kobiet wykonano metroplastykę metodą Tompkinsa, jako ostateczne leczenie przegrody macicy, u trzech przeprowadzono appendektomię, a u jednej usunięto małego, uszypułowanego mięśniaka podsurowicówkowego. Najczęstszym wskazaniem do TAC była nieskuteczna terapia za pomocą przezpochwowego szwu okrężnego szyjki macicy (tabela 1).

W tabeli 1. przedstawiono szczegółowe dane dotyczące wywiadu położniczego 11 pacjentek przed założeniem TAC. Wskaźnik powodzenia okołoporodowego przed TAC wynosił 19% (7 zdolnych do życia urodzeń na 37 ciąż). Średni wiek ciążowy siedmiu ciąż zakończonych powodzeniem wynosił 31,5 tygodnia (zakres, 24-40 tygodni). Po założeniu TAC 6 z tych 11 kobiet mogło zajść w ciążę, 1 kobieta zaszła w ciążę dwukrotnie, a jeszcze inna trzykrotnie. We wszystkich przypadkach pacjentki zaszły w ciążę bez dodatkowego leczenia. Z tych dziewięciu ciąż sześć zakończyło się urodzeniem zdolnego do życia dziecka, przez co wskaźnik powodzenia okołoporodowego wyniósł 66%. Średni wiek ciążowy tych sześciu ciąż wyniósł 35,1 tygodnia (zakres, 28 - 38 tygodni). Wśród pozostałych ciąż wystąpiły dwa poronienia, które zakończyły się bezproblemowym zabiegiem rozszerzenia kanału szyjki i opróżnienia jamy macicy pomimo obecności szwu.

Chociaż ogólna częstość występowania powikłań wynosiła 36% (4/11), większość tych powikłań była stosunkowo błaha. U jednej pacjentki szew okrężny pękł w wyniku pracy fizycznej - podczas odgarniania śniegu w 16. tygodniu ciąży; w badaniu USG w 17. tygodniu stwierdzono rozszerzony kanał szyjki i założono szew McDonalda. Urodziła ona zdolnego do życia noworodka płci męskiej w 28. tygodniu ciąży. Inna skarżyła się na bolesność w czasie współżycia w okolicy szyjki po założeniu TAC, a u jeszcze innej wystąpiło powierzchowne zakażenie rany. U jednej pacjentki szew wgłobił się w ścianę pęcherza moczowego, wskutek czego występowały częste infekcje układu moczowego w okresie 10 lat; w cystoskopii stwierdzono kamienie nerkowe, wobec czego usunięto szew okrężny, po czym całkowicie ustąpiły objawy. Nie stwierdzono przypadków nadmiernej utraty krwi, zahamowania wzrostu płodu czy ciężkich dolegliwości bólowych, wymagających leczenia operacyjnego. W momencie zgłoszenia tej publikacji wszystkie szwy okrężne (z wyjątkiem szczegółowo opisanego jednego przypadku) pozostawały in situ.

Tabela 1. Wynik ciąży u 11 pacjentek z przezbrzusznym szwem okrężnym szyjki macicy, założonym przed zajściem w ciążę

Pacjentka


Wiek pod-

czas operacji (lata)

Wywiad położniczy przed TAC

Możliwe ryzyko

niewydolnościcieśniowo-szyjkowej

Wskazania do TAC

Towarzyszące

zabiegi operacyjne

Powikłania TAC

Uprzednio

istniejący wywiad niepłoodności

Poczęcie po założeniu TAC

Poród

Wynik porodu



GR


32

G4P0220

198012wSAB,D&C; 198720wPTD, NND 1989 TAB 1991 16w McDonald 21wPPROM/PTD


Krioterapia (1985)

niepowodzenie szwu okrężnego

myomectomia

podsurowicówkowa

nie


nie

2,5 mies.

C/S 38w

(elektywne)

3324 g dziewczynka

Apgar 9,9


JM


35

G3P1021

1981 PPROM 16-17w 1983 12w McDonald C/S 38 w (CPD)

1987 12w McDonald, PPROM 16w

Brak pewności co do

ekspozycji na DES, ale

stwierdzona

zniekształcona szyjka

macicy

niepowodzenie

szwu okrężnego

żadna

16w szew okrężny

pękł 17wUSG szyjka rozszerzona, niepowodzenie szwu okrężnego McDonalda


nie

5 mies.

C/S 28w

(zagrożenie płodu)

1332 g, chłopiec

Apgar 1,5 w NICU porażenie mózgowe

CT

30

G4P0040

198016WSAB

19816-SwShirodkar, 17wSAB 19826-8wShirodkar, 18wSAB

2 x konizacja chirurgiczna

2 x niepowodzenie szwu okrężnego

appendektomia

nie

nie

25 mies.

C/S 32,2 w PTL

nie reagujący na

leki

I581 g dziewczynka


KO

29

G3P0120

1985 TAB 1989 c. obumarła, D&C 1990 13w Shirodkar, 21w PPROM/PTD

Ekspozycja na DES

niepowodzenie

szwu okrężnego

żadna

nie

nie

8 mies.

2. 1992 C/S 37

5/7w (elektywne) 3. 1995 C/S 37 w elektywne)


2894 g chłopiec Apgar 9, 9 2472 g chłopiec Apgar 9,9

SO

34

1987 C/S termin (CPD) 1988 34w PPROM, C/S (pośladki) 1992 I7w McDonald 19wSAB

Ekspozycja na DES

2 x niepowodzenie szwu okrężnego

żadna

nie

nie

2 mies.

C/S 36, 4 (relaparotomia)

3140 g chłopiec Apgar 9, 9

RW

31

G2A0201

1989 21w PPROM/PTD 1990 13w McDonald, 25cx rozszerzony, 29w PPROM, C/S (zagrożenie płodu)

Rak szyjki macicy IA1 Konizacja chirurgiczna (1983)

niepowodzenie szwu okrężnego

Metroplastyka Tompkinsa

nie

nie

9 mies.

1.1994 7 w SAB, D&E 2.1995 częściowo zaśniadowa, D&E

nie dotyczy

j

PG

31

G3P0302 1975NVD24wPTiyPTD,1134g,NND 1979 28 w PPROM /chorio C/S (położenie poprz.) 1985 13 w Shirodkar 28 w PPROM/chorio, C/S (relaparotomia)

Ekspozycja na DES

niepowodzenie szwu okrężnego

żadna

szew wgłębił się do pęcherza moczowego

nie

nie dotyczy (stosunki 3x/mies., 2/86-9/96)

nie dotyczy

nie dotyczy

ER

33

G3P0330

1973 TAB 1975 20w PTL,D&C 1978 20w PTL, PPROM, D&C 1983 8w SAB 1981 12w Shirodkar, 20w PPROM/PTD 1986 14w Shirodkar, PPROM, SAB

żadne

niepowodzenie szwu okrężnego


Metroplastyka Tompkinsa, appendektomia

nie

nie dotyczy czynnik męski

nie dotyczy (1/86-12/91 stosunek przerywany 1/92-9/96 stosunki 4x / mies.)

nie dotyczy

nie dotyczy

PD

40

G3P30030

1968 8wSAB 1984 8w SAB 1983 częściowo zaśniadowa, D&E

żadne

strukturalnie nieprawidłowa cx

Metroplastyka Tompkinsa appendektomia

nie

wiek 40 lat

nie dotyczy (stosunki 8 xw roku, stymulacja jajeczkowania, IUI x 3)

nie dotyczy

nie dotyczy

CC

31

G3P0120 1984 ektopowa (salpingectomia) 1985 24w PTL/PPROM, NND 1986 10w Shirodkar 15w cx rozszerzona, SAB

ekspozycja na DES

niepowodzenie szwu okrężnego

żadna

dyspareunia

Czynnik jajowodowy, macica w kształcie „T"

nie dotyczy (stosunki 8x w roku, pergonal IUIx5 '89)

nie dotyczy

nie dotyczy

LE

27 lat

G1P0101 1985 Cl pilnie McDonald, PPROM 26w PTL,CS

krioterapia (1981)

niepowodzenie szwu okrężnego

żadna

zakażenie rany

czynnik jajowodowy (zrosty, PID,

nie dotyczy (stosunki 1/86-1 2/90, klomid x 8 '90-'96, OCP 1996

nie dotyczy

nie dotyczy

AB, poronienie; C/S, cięcie cesarskie; chorio, chorionamnionitis; Cl, niewydolność cieśniowo-szyjkowa; CPD, niewspółmierność płodowo-miednicowa; ex, cervix; D&C, rozszerzenie i wyłyżeczkowanie; D&E, rozszerzenie i opróżnienie; DES, dietylstilbestrol; endo, endometrioza, G, ciąże (przed TAC); IUI, unasiennienie wewnątrzmaciczne; LOA, uwolnienie zrostów; NICU, oddział intensywnej opieki noworodków; NND, śmierć noworodka; NVD, poród fizjologiczny; OCP, antykoncepcja doustna; P, płodność (przed TAC) wyrażona jako poród w terminie / przedwczesny / poronienie / żyjące; PID, zapalenie w miednicy; PPROM, przedwczesne pękniecie błon płodowych; PT, pacjentka; PTD, poród przedwczesny; PTL, poród przedwczesny w toku; SAB, poronienie samoistne; mono/di, jednokosmówkowa/dwuowodniowa; TAB, poronienie terapeutyczne; TAC, przezbrzuszny szew okrężny szyjki macicy; w, tydzień ciąży.


Średni czas od założenia szwu TAC do pierwszego poczęcia, u sześciu pacjentek zdolnych do zajścia w ciążę, wynosił 8,6 miesiąca (zakres 2-25 miesięcy). Pięć pacjentek, które nie mogły zajść w ciążę, bardzo jej pragnęło. Przeciętnie odbywały jeden stosunek tygodniowo w okresie 6,8 lat (zakres, 4-10 lat). Trzy z tych pacjentek poddały się leczeniu niepłodności (dwie leczono pergonalem / wewnątrzmaciczną inseminacją, a jedną klomifenem i fimbrioplastyką). Dodatkowe czynniki gmatwające obraz to czynnik męski (jedna pacjentka), czynnik jajowodowy (dwie pacjentki) oraz wiek matki > 40 lat (jedna pacjentka). Godne uwagi jest, że tylko jedna z trzech pacjentek, u których przeprowadzono równolegle metroplastykę sposobem Tompkinsa okazała się zdolna do zajścia w ciążę; jedna z jej ciąż była częściowo zaśniadowa, a jedna zakończyła się poronieniem w pierwszym trymestrze. Reasumując, chociaż pięć pacjentek nie było zdolnych do zajścia w ciążę po założeniu TAC, wszystkie z wyjątkiem jednej posiadały alternatywne wyjaśnienie swej niepłodności.

Dyskusja

Pierwszymi, którzy założyli szew okrężny szyjki macicy z dostępu brzusznego, byli Benson i Durfee16. W tej serii badawczej wskaźnik powodzenia okołoporodowego wyniósł 11% (5 zdolnych do życia urodzeń na 45 ciąż) przed założeniem TAC oraz 82%
(11/13) po założeniu TAC. Wielu badaczy stosowało odtąd ten zabieg u wybranych pacjentek z niewydolnością cieśniowo-szyjkową i podawało podobne wyniki1,4,17,18. Dane te wskazują na TAC jako na zabieg rzeczywiście bezpieczny, skutecznie zmniejszający występowanie strat ciąż w drugim trymestrze. Nie ma dowodów na to,
że TAC jest lepszym postępowaniem aniżeli szew okrężny z dostępu pochwowego (zarówno Shirodkara, jak i McDonalda) w podstawowym leczeniu pacjentek z niewydolnością cieśniowo-szyjkową. A zatem przezbrzuszny szew cieśniowo-szyjkowy powinien zostać zarezerwowany dla pacjentek z udokumentowaną niewydolnością cieśniowo-szyjkową, u których uprzednio albo zawiodły przezpochwowe szwy okrężne, albo zabieg ten jest technicznie utrudniony.

Dziesięć publikacji w piśmiennictwie światowym (wliczając kazuistykę) stanowi przegląd doświadczeń z TAC założonym przed zajściem w ciążę (tabela 2). Chociaż praca Borruto i Ferraro24 przedstawia największą liczbę pacjentek (54 pacjentki i 48 ciąż) i donosi o wskaźniku powodzeń okołoporodowych po założeniu TAC, wynoszącym 88% (43 zdolne do życia urodzenia na 48 ciąż), to została ona wyłączona z analizy z powodu małej liczby przedstawianych danych. Na przykład nie podano szczegółów co do doboru pacjentek, ich wywiadu położniczego, danych o dalszym przebiegu ani o wynikach perinatalnych24. Analiza pozostałych 10 publikacji (łącznie z tą publikacją) to całkowita liczba 40 ciąż u 45 kobiet (tabela 2). U tych pacjentek wskaźnik powodzenia okołoporodowego uległ poprawie z 10% (17/170) przed założeniem TAC do 76% (31/41) po założeniu TAC (66% wzrost [p < 0,0000001, test chi kwadrat]). Powikłania tego zabiegu były rzadkie. Godna uwagi jest jedna pacjentka, u której rozwinęło się opóźnienie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu (a później zgon wewnątrzmaciczny), prawdopodobnie z powodu przypadkowego podwiązania lewych naczyń macicznych16.

Tabela 2. Przezbrzuszny szew okrężny szyjki macicy, założony przed poczęciem: przegląd piśmiennictwa

Pozycja piśmiennictwa

Liczba pacjentek

Liczba ciąż po TAC

Powodzenia okołoporodowe

Powikłania

Przed TAC

Liczba (%)

Po TAC

Liczba (%)

Benson i Dufree, 1965 (16)

1

1

nie podano

nie podano

IUGR, IUFD

Ardillo, 1969 (13)

11

7

1/57/(2)

2/7 (29)

? niepłodność

Loock, 1980 (19)

3

3

1/10 (10)

3/3 (100)

TAH z powodu bólu

Olsen i Tobiassen, 1982 (14)

12

16

5/46 (11)

15/16 (95)

brak

Friedli i wsp., 1987 (1987)

1

1

2/7 (29)

1/1 (100)

brak

Wallenburg i Lotgering, 1987 (1987)

1

1

0/3 (0)

1/1 (100)

brak

Marx, 1989 (22)

1

1

2/7 (29)

1/1 (100)

brak

Novy, 1991 (1)

2

0

1/5 (20)

0/0 (100)

?niepłodność

Brodman i wsp., 1994 (23)

1

1

0/5 (20)

1/1 (100)

brak

Norwitz i Goldstein, 1996 (15)

11

8

7/37 (19%)

6/9 (66)

kamienie w pęcherzu moczowym, zakażenie rany, dyspareunia

Razem/średnia

45

40

17/170 (10)

31/41 (76)*


U innej kobiety wystąpiła konieczność histerektomii kilka lat po założeniu szwu okrężnego z powodu bólu w miednicy20. Wziąwszy pod uwagę niewielką liczbę pacjentek, nie jest dotąd jasne, czy te wydarzenia są spowodowane zbiegiem przypadków, czy też są bezpośrednim skutkiem zabiegu. Interesujące, że rozszerzenie kanału szyjki macicy i wyłyżeczkowanie jamy macicy zostało przeprowadzone bez trudności i z powodzeniem u wszystkich pacjentek ze stratą ciąży w pierwszym trymestrze oraz bez potrzeby usunięcia szwu okrężnego. Kilka z tych pacjentek donosiło późniejsze ciąże do terminu z tym samym szwem pozostającym w miejscu. Nie było doniesień o rozszerzeniu kanału szyjki macicy i wyłyżeczkowaniu jamy macicy w drugim trymestrze.

Więcej jest danych dotyczących zakładania TAC po zajściu w ciążę. W przeglądzie piśmiennictwa znaleziono 11 publikacji przedstawiających 157 ciąż u 134 pacjentek15. Wskaźnik powodzenia okołoporodowego w tej grupie wykazał 19% (92/477) przed oraz 90% (141/157) po założeniu TAC (wzrost o 71% [p < 0,0000001, test chi kwadrat]). Powikłania wczesne, tj. < 48 godzin od zabiegu, to: nadmierna utrata krwi (sporadycznie wymagająca transfuzji krwi), pęknięcie błon płodowych, poronienie oraz powikłania związane ze znieczuleniem1,25,26. Odległe powikłania to opóźnienie wewnątrzmacicznego rozwoju płodu, zgon wewnątrzmaciczny płodu, przemieszczenie szwu, jak również inne, rzadkie powikłania (takie jak zakrzepowe zapalenie żył, przedwczesne odklejenie łożyska, dyskomfort w obrębie pęcherza moczowego oraz ból w jamie brzusznej)1,25.

Powyższe dane wskazują, iż założenie TAC przed zajściem w ciążę może się wiązać z rzadszymi powikłaniami w porównaniu z jego zakładaniem w 12- do 14-tygodniowej ciąży. Założenie przed zajściem w ciążę może być prostsze technicznie. Biorąc pod uwagę znacznie mniejszy dopływ krwi do macicy przed ciążą, można zminimalizować śródoperacyjną utratę krwi. Co więcej, wyeliminowane jest ryzyko pęknięcia błon płodowych i / lub bezpośredniego zgonu wewnątrzmacicznego płodu. Oba rodzaje zabiegu umożliwiają następowe rozszerzenie szyjki macicy i wyłyżeczkowanie jamy macicy, jeżeli będzie to konieczne. Sugerowano, że TAC założony przed zajściem w ciążę może wywołać zwężenie szyjki macicy, skutkiem tego może zakłócić płodność1,25. W tym badaniu 5 pacjentek z 11 nie zaszło w ciążę po założeniu TAC; niemniej jednak, u 4 z nich można było inaczej tłumaczyć niepłodność.

Reasumując, założenie TAC przed poczęciem jest bezpiecznym i skutecznym zabiegiem zmniejszającym częstość występowanie samoistnej straty ciąży u wybranych pacjentek z niewydolnością cieśniowo-szyjkową. Ryzyko niepłodności u pacjentek z założonym szwem TAC przed zajściem w ciążę pozostaje w sferze rozważań teoretycznych.


powrót do spisu treści

powrót do listy numerów archiwalnych

powrót do strony głównej



Piśmiennictwo


1. Novy MJ. Transabdominal cervicoisthmic cerclage: A reappraisal 25 years after its introduction. Am J Obstet Gynecol 1991;164:1635–41.

2. Shortle B, Jewelewicz R. Cervical incompetence. Fertil Steril 1989;52:181–8.

3. Yosowitz EE, Haufrect F, Kaufman RH, Goyette RE. Silicone-plastic cuff for the treatment of the incompetent cervix in pregnancy. Am J Obstet Gynecol 1972;113:233–8.

4. Novy MJ. Transabdominal cervicoisthmic cerclage for the management of repetitive abortion and premature delivery. Am J Obstet Gynecol 1982;143:44–54.

5. Golan A, Barnan R, Wexler S, Langer R, Bukovsky I, David MP. Incompetence of the uterine cervix. Obstet Gynecol Surv 1989;44:96–107

6. Palmer R, Lacomme M. La béance de l’orifice interne, cause d’avortements a répétition? Une observation de déchirure cervico-isthmique répareé chirurgicalement, avec gestation a terme consécutive. Gynecol Obstet 1948;47:905–6.

7. Lash AF, Lash SR. Habitual abortion: The incompetent internal os of the cervix. Am J Obstet Gynecol 1950;59:68–76.

8. Shirodkar VN. A new method of operative treatment for habitual abortion in the second trimester of pregnancy. Antiseptic 1955;52:299.

9. McDonald IA. Suture of the cervix for inevitable miscarriage. J Obstet Gynecol Br Commonw 1957;64:346–50.

10. Final report of the Medical Research Councill/Royal College of Obstetricians and Gynaecologists multicentre randomised trial of cervical cerclage. MRC/RCOG Working Party on Cervical Cerclage. Br J Obstet Gynaecol 1993;100:516–23.

11. Cousins L. Cervical incompetence, 1980: A time for reappraisal. Clin Obstet Gynecol 1980;23:467–79.

12. MacDougall J, Siddle N. Emergency cervical cerclage. Br J Obstet Gynecol 1991;98:1234–8.

13. Ardillo L. Il cerchiaggio trans-abdominale nella incontinenza istmica [Trans-abdominal cerclage in isthmic incontinence]. Minerva Ginecol 1969;21:688–92.

14. Olsen S, Tobiassen T. Transabdominal isthmic cerclage for the treatment of incompetent cervix. Acta Obstet Gynecol Scand 1982;61:473–5.

15. Norwitz ER. Goldstein DP. Transabdominal cervicoisthmic cerclage: Learning to tie the knot. J Gynecol Tech 1996;2:49–54.

16. Benson RC, Durfee RB. Transabdominal cervicouterine cerclage during pregnancy for the treatment of cervical incompetency. Obstet Gynecol 1965;25:145–55.

17. Mahran M. Transabdominal cervical cerclage during pregnancy. A modified technique. Obstet Gynecol 1978;52:502–6.

18. Herron MA, Parer JT. Transabdominal cerclage for fetal wastage due to cervical incompetence. Obstet Gynecol 1988;71:865–8.

19. Loock W. Zur transabdominalen zervixumschlingung nach Ardillo. Ein kasuistischer beitrag [The transabdominal cerclage according to Ardillo. A case report]. Geburtshilfe Frauenheilkd 1980;40:517–9.

20. Friedli I, Stamm J, Beguin F. Le cerclage par voie abdominale [Cerclage by the abdominal route]. J Gynecol Obstet Biol Reprod 1987;16:951–4.

21. Wallenburg HC, Lotgering FK. Transabdominal cerclage for closure of the incompetent cervix. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1987;25:121–9.

22. Marx PD. Transabdominal cervicoisthmic cerclage: A review. Obstet Gynecol Surv 1989;44:518–22.

23. Brodman ML, Friedman F Jr, Morrow JD, Stone J. Wide-band transabdominal cerclage for a foreshortened, incompetent cervix. Obstet Gynecol 1994;84:704–6.

24. Borruto F, Ferraro F. Transabdominal cervico-isthmic cerclage: State of the art. Clin Exp Obstet Gynecol 1990;17:151–4.

25. Van Dongen PW, Nijhuis JG. Transabdominal cerclage. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1991;41:97–104.

26. Cammarano CL, Herron MA, Parer JT. Validity of indications for transabdominal cervicoisthmic cerclage for cervical incompetence.Am J Obstet Gynecol 1995;172:1871–5.



powrót do spisu treści

powrót do listy numerów archiwalnych

powrót do strony głównej